Gepubliceerd in Scheepsbouw Nederland Magazine, maart 2011
De Proeftuin Maritieme Innovatie (PMI) kan de eerste concrete resultaten presenteren. Zo start het bedrijf Aquality een project met vier studenten van de Hogeschool Rotterdam om de mogelijkheden voor verbetering van de export te onderzoeken. Aquality en vele andere maritieme bedrijven ontmoetten studenten tijdens speeddates op PMI Experience donderdag 10 februari op de Jules Verne in Dordrecht. Tineke Verburg, ervaren journaliste in het bedrijfsleven, presenteerde de dag.
De vergrijzing in de maritieme sector is groot en de innovatiekracht zou nog verder versterkt moeten worden. De Proeftuin Maritieme Innovatie moet die twee problemen aanpakken. Tijdens de PMI Experience werd de website www.proeftuinmaritiemeinnovatie.nl officieel gelanceerd door de Zwijndrechtse burgemeester Antoin Scholten. Op de website zullen bedrijven zich presenteren, liefst met een project waar studenten voor worden gezocht. ,,Voor de meeste bedrijven is het nu vooral een visitekaartje, maar we werken er aan dat er echt concrete projecten op staan,” zegt Jan Smits van HME, dat de proeftuin namens Werkgevers Drechtsteden coördineert. ,,Voor veel bedrijven is een afstudeerproject een uitstekende manier om iets uit te zoeken, zoals een haalbaarheidsonderzoek. Voor kleine bedrijven is een vooronderzoek door TNO een stap te ver en de drempel om daar binnen te stappen is ook wat hoog.”
De Werkgevers Drechtsteden initieerden het project. Voor de voorzitter van de werkgeversvereniging Teun Muller zijn de studenten een soort doorgeefluik. ,,Studenten kiezen nu heel vaak voor hen al bekende bedrijven, terwijl kleinere bedrijven vaak ook opdrachten hebben en net zo innovatief zijn. Als studenten bij meerdere bedrijven over de vloer komen, verspreiden ze de kennis vanzelf.”
Via de website kunnen maritieme bedrijven in de Drechtsteden ook een persoonlijk gesprek aanvragen. Smits: ,,We zullen bij bedrijven langsgaan voor keukentafelgesprekken. Wat zijn hun sterke kanten, wat kunnen ze verder uitbouwen? We willen ze ondersteunen verder versterken van hun innovatiecapaciteit en het vermogen om te innoveren. We wijzen ze op mogelijke subsidies, of bedrijven die hen zouden kennen helpen. En natuurlijk gaan we bij de bedrijven op zoek naar projecten die door studenten uitgevoerd zouden kunnen worden. Dat zou bijvoorbeeld een nog uitgebreidere analyse van het bedrijf kunnen zijn.”
Het project Proeftuin Maritieme Innovatie loopt drie jaar. In die tijd wil HME ook diverse workshops en seminars geven. ,,En ook terugkoppelsessies, waarin we horen wat bedrijven aan hun studenten gehad hebben. We willen ook een aantal roadshows organiseren op de scholen zelf.”
Matches maken
Tijdens de PMI Experience spraken tientallen bedrijven met even zoveel studenten. De studenten kregen de kans zich te presenteren aan de bedrijven, in een poging er een stage of afstudeerproject uit te slepen. Eén succesvolle match werd al gemaakt tussen vier studenten van de opleiding Small Business and Retail Management aan de Hogeschool Rotterdam en Aquality, een bedrijf dat zich onder andere bezighoudt met het het verkrijgen van een constante (proces)water- en brandstofkwaliteit. ,,De studenten benaderden ons met de vraag of ze mochten onderzoeken hoe wij onze exportactiviteiten zouden kunnen uitbreiden. Nu zijn we maar een klein bedrijf en zulk soort dingen blijven snel liggen.”
En dus stemde De Boer in met het onderzoek. De studenten zullen twee keer tien weken lang zich verdiepen in het bedrijf en een rapport schrijven. De Boer: ,,Ik heb nog niet echt een beeld van wat de studenten kunnen. Hapklare brokken waar we zo mee aan de slag kunnen verwacht ik niet, maar ik denk wel dat het een belangrijke basis voor ons zal zijn om verder te kunnen werken.”
Succesverhalen
Drie bedrijven presenteerden zich tijdens de PMI Experience met hun succesverhalen over samenwerking met studenten. Het energieschip Berezina van Ewald Vonk heeft al voor heel wat studenten voor een afstudeerproject gezorgd. Het meest recent is de ontwikkeling van de Flettner rotor op de Berezina door studenten werktuigbouwkunde van de Haagse Hogeschool in Delft. Vonk: ,,De volgende stap is nu studenten vinden die het project daadwerkelijk uit kunnen voeren. En natuurlijk kunnen we daar ook het bedrijfsleven nog goed bij gebruiken.”
Het bedrijf Mercurius van Robert-Jan Zimmerman profiteerde vooral van de ideeën voor de logistieke processen waar de studenten mee kwamen. ,,En voor onze werf in Servië is door een student een investeringsplan gemaakt. Zo hebben we altijd wel 2 of 3 studenten bij ons rondlopen.”
Lang niet overal werden de matches zo concreet, maar Smits is niettemin tevreden over de speeddates. ,,Geweldig om te zien, hoe studenten enthousiast raken over bedrijven en andersom. In de sector is vergrijzing een probleem, als je studenten met een mooi project naar je bedrijf krijgt, blijven ze wellicht hangen. En dat jonge bloed, dat hebben we nodig in de maritieme sector.”
Of zoals een student werktuigbouwkunde van de Hogeschool Rotterdam het formuleerde voor dagvoorzitter Tineke Verburg: ,,Je kunt niet vroeg genoeg beginnen met netwerken. Concrete afspraken, nee, die heb ik niet gemaakt vanmiddag. Maar over een jaar moet ik afstuderen en dan heb ik wel een project nodig.”
Dat studenten vinden niet altijd zo makkelijk is, ervoer Bram Muller, van Rederij T. Muller. ,,Ik heb vreselijk mijn best gedaan de hogescholen en universiteiten te benaderen. ‘Stuur maar een poster’, zeggen ze dan. Ja en die belandt dan ergens op een prikbord tussen nog tig andere posters. Zo kiezen studenten uiteindelijk toch weer voor de grote, bekende bedrijven. Terwijl ik net zo goed uitdagende klussen voor ze heb! Zeker afstudeerders zijn welkom. Als ze goed zijn, zal ik zeker proberen ze binnen ons bedrijf vast te houden.”
De Proeftuin Maritieme Innovatie is wat Muller betreft een handig gereedschap. ,,Maar de onderwijsinstellingen mogen aan hun kant ook wel het een en ander verbeteren.”
Studenten enthousiast maken
Terwijl de hbo- en universiteitstudenten beneden op de Jules Verne druk in gesprek waren met de bedrijven, zette boven een groepje mbo-studenten op een rij wat voor hen belangrijk is in hun toekomstige baan. Geld natuurlijk, maar pas op plaats drie. Veel belangrijker vinden ze gevarieerd werk en baanzekerheid, zo legde een van hen uit. ,,Ik moet er niet aan denken elke dag hetzelfde te moeten doen.” De gespreksleider van HME haakte er meteen op in: ,,Dan zit je in de maritieme sector helemaal goed!”
Studenten enthousiast maken voor de maritieme sector is ook wat Nico Wijnholst, voorzitter van Nederland Maritiem Land, tijdens zijn presentatie deed. Met een stortvloed aan cijfers liet hij zien hoe groot de Nederlandse maritieme sector in de wereld is. ,,De baggerindustrie hier in de Drechtsteden vormt het hart van de wereld in deze sector. Daar hebben we nieuwe mensen nodig! De maritieme sector is risicoloos, het is een verzekerde arbeidsmarkt. En 64 procent van de productie in de maritieme sector is export! Mocht je dus niet naar het buitenland willen, dan kun je maar beter niet de maritieme sector in gaan.”
En over innovatie: ,,Het innovatiepercentage is in de maritieme sector al twee keer zo hoog als in de rest van Nederland. En nog steeds is Nederland marktleider op het gebied van innovatie. Neem bijvoorbeeld het deep sea mining, zoeken naar natuurlijke grondstoffen op meer dan 2000 meter diepte. Wie een echte uitdaging zoekt, gaat zich daar mee bezig houden.”
Drechtsteden als binnenvaartcluster
De Zwijndrechtse burgemeester Antoin Scholten spreekt vanuit zijn functie als portefeuillehouder economische zaken in de regio Drechtsteden over de maritieme sector in de Drechtsteden. ,,Allerlei delen van de maritieme sector klonteren hier in de Drechtsteden samen. We zijn het binnenvaartcluster van Nederland, waardoor er niet alleen veel schippers in Zwijndrecht een huis hebben, maar ook heel veel bedrijven die dingen maken voor schepen in de regio zich hebben gevestigd.”
Innovatie is voor Scholten onmisbaar. ,,We moeten ons storten op kennis. De Drechtsteden koesteren de maakindustrie, maar een deel van de productie zal onvermijdelijk naar lagere lonen landen verdwijnen. Door te investeren in kennis, blijven we die landen voor. Je ziet dat casco’s van binnenvaartschepen ver weg in Azië worden gemaakt, maar nog steeds hier worden afgebouwd. Ook op het gebied van duurzaamheid zijn landen als China nog niet zo ver ontwikkeld. Die voorsprong moeten we vasthouden en de Proeftuin Maritieme Innovatie zal daar voor een belangrijk deel aan bijdragen.”